عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
728
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
ژاپون پادشاه حاليه ژاپون اسمش « موتزو هىتو » « 1 » مىباشد در سنه 1852 ميلادى متولد شده . تمام سلاطين ژاپون را « ميكادو » « 2 » نامند يعنى ( باب عالى ) . طهران در عشر سوم شوال ، چون ميان علما و صدر اعظم نزاع است ، صدر اعظم بيم كرده كه مبادا بلوا شود . شبها محرمانه براى طلاب مدارس و پيشنمازان پول فرستاد تا ساكت شده ، پيروى علما را ننمودند . كرمان در ماه شعبان 1322 ، يك نفر سياح ، به لباس درويشى ، از طرف بندر عباس ، به خاك كرمان ورود كرد و به اغلبى از دهات آنجا رفت كه من شاهزاده معتمد الدوله مىباشم [ و تهيهء راه مكهء معظمه را به شيراز فرستادم ] « 3 » . دولت ايران مرا مأمور به بازديد بلاد و دهات به طور محرمانه نموده . مردم دهات لازمه خدمت را از او نموده ، قولش را صدق دانستند و پيشكش زياد به او دادند و همى گفت خواهم تعديات ركن الدوله حاكم كرمان را بدانم . مردم خوشحال مىشدند . پس از چندى ناپديد شد « 4 » گفتند از اين پيش در هندوستان و بوشهر و فارس مشغول كيسهبرى « 5 » بوده [ است ] . ايران در ماه رمضان ، كمسيون « 6 » تجارتى از طرف دولت انگليس از بندر عباس به كرمان و بلوچستان مىرود كه تلافى نقصان تجارت خود را در ايران بنمايند .
--> ( 1 ) . Mutsu Hito امپراطور ژاپون ( متولد 1852 متوفى در 1912 ) كه در سال 1867 روى كار آمد و سال بعد شيوه فئودالى و تسلط فئودالها يعنى شگونها را برانداخت و در 1889 به ژاپون حكومت مشروطه داد . ( 2 ) . MiKado ( 3 ) . معناى عبارت روشن نيست . شايد منظور باروبنه و وسايل لازم براى سفر حج بوده . ( 4 ) . در متن : شدند ( 5 ) . امروز در اين مورد ما اصطلاحات : گوشبرى ، اخاذى به كار مىبريم . ( 6 ) . كميسيون Commission درست است .